Η ποιότητα και η κλινική σημασία μιας μελέτης αξιολογούνται από τον σχεδιασμό, τα αποτελέσματα και τα όριά της. Η δημοσίευση ή η καταχώριση από μόνες τους δεν επαρκούν.
Πρώτα ελέγχουμε ποιο ερώτημα σχεδιάστηκε να απαντήσει η μελέτη. Μετά εξετάζουμε αν τα αποτελέσματά της στηρίζουν πράγματι τον ισχυρισμό που διαβάζουμε.
Ξεκινάμε από το ερώτημα και τον πληθυσμό
Πριν σταθούμε στη φράση «επιβραδύνει τη γήρανση», εξετάζουμε ποιοι μελετήθηκαν. Ήταν άνθρωποι, ζώα ή κύτταρα; Οι συμμετέχοντες είχαν συγκεκριμένη νόσο ή ήταν υγιείς; Η ηλικία, η λειτουργικότητα και οι συνυπάρχουσες παθήσεις καθορίζουν σε ποιον μπορεί να αφορά το αποτέλεσμα. Τα συμπεράσματα δεν μεταφέρονται αυτόματα από μια πολύ επιλεγμένη ομάδα σε κάθε άνθρωπο. [1]
Η ομάδα σύγκρισης είναι επίσης κρίσιμη. Μια μεταβολή πριν και μετά την παρέμβαση μπορεί να επηρεάζεται από φυσικές διακυμάνσεις, άλλες αλλαγές συμπεριφοράς ή προσδοκίες. Η τυχαιοποίηση και, όταν είναι εφικτή, η τυφλοποίηση μειώνουν συγκεκριμένες πηγές μεροληψίας. Δεν καταργούν όμως κάθε περιορισμό. [1]
Ποιο ήταν το κύριο αποτέλεσμα;
Μια μελέτη μπορεί να μετρήσει πολλά πράγματα και να βρει διαφορά μόνο σε μερικά. Χρειάζεται να εντοπίζουμε το προκαθορισμένο κύριο καταληκτικό σημείο, τη διάρκεια παρακολούθησης και το αν τα αποτελέσματα αναλύθηκαν όπως είχε σχεδιαστεί. Τα δευτερεύοντα ή διερευνητικά ευρήματα μπορούν να γεννήσουν χρήσιμες υποθέσεις, αλλά δεν έχουν το ίδιο επιβεβαιωτικό βάρος. Η προεγγραφή πρωτοκόλλου βοηθά να ελέγχουμε αυτή τη συνέπεια. [2] [3]
Πόσο μεγάλο είναι το όφελος;
Το «στατιστικά σημαντικό» δεν σημαίνει αναγκαστικά «αισθητό ή σημαντικό για τον ασθενή». Διαβάζουμε το μέγεθος της διαφοράς και το διάστημα αβεβαιότητας. Σε ένα καθαρά υποθετικό παράδειγμα, μείωση συμβάντων από 10 σε 8 ανά 100 ανθρώπους σημαίνει σχετική μείωση 20%, αλλά απόλυτη μείωση δύο ποσοστιαίων μονάδων. Οι δύο περιγραφές αφορούν το ίδιο αποτέλεσμα, με διαφορετική εντύπωση.
Ελέγχουμε επίσης αν η παρέμβαση άλλαξε συμπτώματα, λειτουργικότητα ή νόσο, ή μόνο έναν εργαστηριακό δείκτη. Και συγκρίνουμε το πιθανό όφελος με τις ανεπιθύμητες ενέργειες και τη βεβαιότητα των δεδομένων. Μια μικρή δοκιμή μπορεί να μην εντοπίσει σπάνιους κινδύνους. [1] [2]
Διαφάνεια και συνολική εικόνα
Κοιτάμε ποιος χρηματοδότησε την έρευνα, αν δηλώθηκαν σχέσεις συμφερόντων και αν υπάρχουν προσβάσιμα πρωτόκολλα ή δεδομένα. Η χρηματοδότηση δεν ακυρώνει αυτομάτως μια μελέτη· καθιστά σημαντικό τον έλεγχο της μεθόδου και της αναφοράς αποτελεσμάτων. Οι οδηγίες CONSORT ζητούν ολοκληρωμένη παρουσίαση των τυχαιοποιημένων μελετών, ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να τις κρίνει. Τέλος, αναζητούμε αν το εύρημα συμφωνεί με ανεξάρτητες μελέτες αντί να βασιζόμαστε σε μία εντυπωσιακή ανακοίνωση. [1] [4]
Τι να κρατήσετε
- Βρες το κύριο καταληκτικό σημείο, όχι μόνο το πιο εντυπωσιακό αποτέλεσμα.
- Ζήτησε απόλυτες διαφορές, διάρκεια παρακολούθησης και ανεπιθύμητες ενέργειες.
- Έλεγξε πρωτόκολλο, καταχώριση και ανεξάρτητη επιβεβαίωση πριν αλλάξεις μια θεραπευτική επιλογή.
Πηγές & περαιτέρω ανάγνωση
Επιστημονική επιμέλεια: Νικόλαος Δ. Περλεπές, MD, MSc · Ειδικός Γενικής / Οικογενειακής Ιατρικής.
Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση. Η παρουσίαση μιας ερευνητικής παρέμβασης δεν αποτελεί σύσταση χρήσης ή προσφορά θεραπείας.